Υ.Α.Π. - Υπηρεσία Ανάπτυξης Πληροφορικής

Greek Dutch English French Italian Russian Spanish

Δικτυακοί Τόποι-Πύλες

Δικτυακοί Τόποι και πύλες με έμφαση στην έννοια του Περιεχομένου

Η κοινή χρήση καθώς επίσης και η ανταλλαγή δεδομένων και πληροφοριών περιλαμβάνει μια σειρά από κανόνες που πρέπει να χρησιμοποιούνται από όλους τους χρήστες έτσι ώστε να επιτυγχάνεται η απρόσκοπτη μεταφορά δεδομένων.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει μεριμνήσει για το συγκεκριμένο θέμα θεσπίζοντας συγκεκριμένους τρόπους και πρότυπα στον τρόπο εισαγωγής δεδομένων και πληροφοριών σε ιστοσελίδες δημόσιων οργανισμών και φορέων.  Το πρόγραμμα eInclusion της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει στόχο το σχεδιασμό και τη χάραξη πολιτικής εντός της Κοινότητας για την ανάπτυξη της Προσβασιμότητας όλων των ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων στα «τεχνολογικά αγαθά» και τις online υπηρεσίες, βάσει συγκεκριμένων ερευνών.


Ηλεκτρονική η-Προσβασιμότητα (e-Accesibility)

Η αναφορά του προγράμματος eInclusion, ξεκινά με μια γενική ανάλυση σχετικά με την πρόσβαση των ευαίσθητων κοινωνικών ομάδων στις ΤΠΕ (Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνίας) και το Internet. Η ανάλυση αυτή συνοψίζει τις προοπτικές των σημερινών κοινοτικών πρακτικών, τις οποίες συγκρίνει κατόπιν με τα αποτελέσματα της έρευνας που διενεργήθηκε. Η σύγκριση αυτή καταδεικνύει εν πολλοίς τις τρέχουσες ανάγκες και κατά συνέπεια τα «κενά» πολιτικής που θα πρέπει να καλυφθούν στο ζήτημα της η-προσβασιμότητας (e-Accessibility).

Στη συνέχεια της αναφοράς ορίζονται οι βασικοί παράγοντες που μπορούν να λειτουργήσουν ανασταλτικά ή επικουρικά στην προσβασιμότητα, όπως π.χ. ο βαθμός ενημέρωσης του κοινού, η ύπαρξη κινήτρων και η-δεξιοτήτων (eSkills), η προσβασιμότητα και ευχρηστία των δικτυακών τόπων κ.ά. Επιπλέον, εξετάζονται θέματα που μέχρι σήμερα είχαν διαφύγει της προσοχής των αρμόδιων φορέων, ωστόσο θεωρούνται πλέον σημαντικά.

Ένα σημείο-κλειδί είναι η ανάγκη γεφύρωσης του «ψηφιακού χάσματος», που συνδέεται με την ποιότητα χρήσης. Είναι σαφές ότι οι  χρήστες που δεν αντιμετωπίζουν προβλήματα όρασης, κινητικά κ.λπ. απολαμβάνουν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τη χρήση των ΤΠΕ και του Διαδικτύου, με αποτέλεσμα να διευρύνεται το λεγόμενο ψηφιακό χάσμα και να παρατηρούνται μεγάλες ανισότητες στην ανάπτυξη της γνώσης και στη χρήση online εφαρμογών, όπως το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το ηλεκτρονικό εμπόριο κ.λπ. Ένα άλλο ζήτημα αφορά στην ανάγκη χάραξης διαφοροποιημένης πολιτικής και στη λήψη μέτρων που θα εστιάζει σε συγκεκριμένες κοινωνικές κατηγορίες που βρίσκονται σε «τεχνολογικό αποκλεισμό» ή απολαμβάνουν με ελλιπή και αποσπασματικό τρόπο τα πλεονεκτήματα των νέων τεχνολογιών.

Επιπρόσθετα, θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο γεγονός ότι τα διαφοροποιημένα ποσοστά επαφής με τις ΤΠΕ και το Internet δεν παρατηρούνται μόνο μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών ομάδων αλλά και σε καθεμία ξεχωριστά: ένας χρήστης που έχει π.χ. προβλήματα όρασης δεν είναι απαραίτητο ότι έχει τις ίδιες ακριβώς προκλήσεις προσβασιμότητας με όλους τους υπόλοιπους τυφλούς χρήστες. Τελικά, είναι επιτακτική η ανάγκη να δοθεί πολύ μεγαλύτερο βάρος στις διαδικασίες τεχνολογικής και κοινωνικο-τεχνικής καινοτομίας, συμπεριλαμβανομένου του κοινωνικού προσανατολισμού της τεχνολογίας. Η αντιμετώπιση του αποκλεισμού απαιτεί το μετασχηματισμό των τεχνολογικών επιτευγμάτων, βάσει των ενδιαφερόντων και των αναγκών του ευρύτερου κοινωνικού συνόλου. Η προσέγγιση αυτή (Design for All – Σχεδίαση για Όλους) αναφέρεται τόσο στις δυνατότητες χρήσης του hardware (Η/Υ και περιφερειακών) όσο και στο σχεδιασμό λογισμικού, δικτυακών τόπων, ηλεκτρονικών καταστημάτων κ.ο.κ.

Η συγκεκριμένη ανάλυση, που παρουσιάστηκε παραπάνω συνοπτικά, οδηγεί στο συμπέρασμα ότι είναι απαραίτητη η διεξαγωγή περισσότερων ερευνών για τη συγκέντρωση δεδομένων όσον αφορά:


• στη σχέση της τεχνολογικής ένταξης με τη γενικότερη κοινωνική ένταξη των ευαίσθητων ομάδων

• στην αποτελεσματικότητα συγκεκριμένων πολιτικών η-Προσβασιμότητας

• στο πώς η η-Προσβασιμότητα θα βοηθήσει συνεπακόλουθα στη μείωση του κοινωνικού αποκλεισμού


Δραστηριοποίηση για η-Ένταξη (e-Inclusion)

Βάσει των παραπάνω, αναπτύχθηκε ένα πλαίσιο εργασίας για την ενίσχυση του τρέχοντος προγράμματος της ΕΕ με στόχο την η-Προσβασιμότητα, καθώς και για τη μελλοντική του επέκταση. Σημαντικό χαρακτηριστικό του πλαισίου αυτού είναι η πρόταση για πιο συντονισμένη προσέγγιση των κοινωνικο-οικονομικών και κοινωνικο-τεχνικών ζητημάτων, σε συνδυασμό με την αξιοποίηση του κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού.


Ανάπτυξη της κοινωνικο-τεχνικής υποδομής

Βασικά ζητήματα στον καθορισμό της κοινωνικο-τεχνικής υποδομής είναι η ανάλυση των κύριων λειτουργικών και τεχνικών παραμέτρων των νέων τεχνολογιών σε σχέση με τις διαδικασίες η-Ένταξης, η παρακολούθηση των νεοεμφανιζόμενων ΤΠΕ και των τάσεων της τεχνολογίας, καθώς και η ανάλυση των μεθόδων βελτιστοποίησης του τεχνολογικού σχεδιασμού, προκειμένου να προσανατολίζεται περισσότερα στις βασικές αρχές της κοινωνικής ένταξης.

Μέχρι σήμερα, σε κοινοτικό επίπεδο η προοπτική αυτή εφαρμόστηκε κυρίως στις τεχνολογικές εξελίξεις που παρουσίαζαν ειδικό ενδιαφέρον όσον αφορά στα άτομα με ειδικές ανάγκες και την τρίτη ηλικία. Μολονότι για τις ομάδες αυτές απαιτείται συνεχής και ιδιαίτερη προσοχή, εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετές «προκλήσεις» και εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν. Επιπλέον, θα ήταν σήμερα εξαιρετικά χρήσιμο να διευρυνθεί το πεδίο κάλυψης της η-Προσβασιμότητας, προκειμένου να συμπεριλάβει τα γενικότερα ζητήματα των τεχνολογιών με επίκεντρο το χρήστη, την καινοτομία σε κοινωνικά χρήσιμες τεχνολογίες, καθώς και να εστιαστεί η προσοχή και σε άλλες κοινωνικές ομάδες που αντιμετωπίζουν «ψηφιακό αποκλεισμό».


Στόχοι και Μελλοντικές Προτάσεις

Οι μελλοντικοί στόχοι και προτάσεις αναφορικά με την η-Προσβασιμότητα είναι οι εξής:


1. Θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για να εξασφαλιστεί η ενσωμάτωση και να αποφευχθούν οι διακρίσεις πολιτών λόγω ηλικίας, αναπηρίας, οικονομικών ή κοινωνικών μειονεκτημάτων, ή γεωγραφικής απομόνωσης. Προς την κατεύθυνση αυτή, το πρόγραμμα eInclusion επιδιώκει να δημιουργήσει πολιτικές που αποσκοπούν στην αποτελεσματική αντιμετώπιση παραδοσιακών καθώς και νέων μορφών κοινωνικού αποκλεισμού, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ότι όλοι οι πολίτες συμμετέχουν πλήρως και επωφελούνται από την Κοινωνία της Πληροφορίας.

2. Η δυνατότητα της υπάρχουσας ευρωπαϊκής νομοθεσίας να βελτιώσει την προσβασιμότητα θα πρέπει να αξιοποιηθεί πλήρως. Σε αυτό τα πλαίσιο εντάσσεται η δημιουργία Ομάδας Εργασίας υπό την "Επιτροπή Επικοινωνιών", η οποία αποσκοπεί στη βελτίωση των δυνατοτήτων πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στα δίκτυα και τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Επίσης, θα πρέπει να εξεταστεί η δυνατότητα να εισαχθούν στη νομοθεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης ειδικά νομοθετικά μέτρα για την καταπολέμηση όλων των μορφών διάκρισης των ατόμων με αναπηρία.

3. Οι πολιτικές για την η-Ένταξη θα πρέπει να έχουν γενικότερη οριζόντια επίδραση σε διάφορες θεματικές ενότητες, όπως η Ηλεκτρονική Διακυβέρνηση (eGovernment), η Τηλεκπαίδευση (eLearning), η η-Υγεία (eHealth) κ.λπ., καθώς και στις νέες συνθήκες ανάπτυξης του η-επιχειρείν, ενισχύοντας τις υπάρχουσες επιμέρους πολιτικές που έχουν αναπτυχθεί σχετικά.

4. Η συνολική προσέγγιση θα πρέπει να βασίζεται στις αρχές της Σχεδίασης για Όλους, της διαθεσιμότητας, της προσβασιμότητας και της διάθεσης προϊόντων και υπηρεσιών που ανταποκρίνονται στις ανάγκες των πολιτών με αναπηρία με προσιτό κόστος. Επίσης, θα πρέπει να βασίζεται στις αρχές της αλληλεγγύης και της ισότιμης και ενεργής συμμετοχής όλων των εμπλεκόμενων φορέων σε τεχνολογικά προγράμματα και σχέδια, σε οργανισμούς τυποποίησης και τεχνικές επιτροπές, καθώς και σε επιτροπές που εξετάζουν νομοθετικά ή/και προτρεπτικά μέτρα και πρωτοβουλίες στο χώρο της εκπαίδευσης, της κατάρτισης, της απασχόλησης και της εν γένει διευκόλυνσης των πολιτών.

5. Σε εθνικό και σε ευρωπαϊκό θεσμικό επίπεδο, θα πρέπει να ληφθούν μέτρα που θα διασφαλίζουν την υιοθέτηση και υλοποίηση των οδηγιών της Πρωτοβουλίας για την Προσβασιμότητα στον Παγκόσμιο Ιστό (W3C–WAI), ειδικότερα σε ό,τι αφορά τους δικτυακούς τόπους των φορέων του Δημοσίου. Τα αποτελέσματα θα πρέπει να συγκεντρώνονται και αναλύονται, με στόχο την καταγραφή της προόδου και την περαιτέρω ενίσχυση των δράσεων ευαισθητοποίησης. Θα πρέπει ιδιαίτερα να διερευνηθεί η πιθανότητα υιοθέτησης ενός ευρωπαϊκού σήματος «Προσβασιμότητας δικτυακών τόπων» που να πιστοποιεί τη συμμόρφωση με τις οδηγίες προσβασιμότητας του W3C – WAI, ώστε να αποφευχθεί ο κατακερματισμός των αγορών.

6. Η η-Ένταξη μπορεί να ωφεληθεί σημαντικά από την προληπτική και έγκαιρη εξέταση των σημερινών και μελλοντικών τεχνολογιών, καθώς και των νομικών και ρυθμιστικών εξελίξεων. Νέες και αναδυόμενες τεχνολογίες, όπως η αμφίδρομη τηλεόραση (Digital Interactive TV) και η κινητή τηλεφωνία 3ης γενιάς (3G), θα πρέπει να εξελιχθούν με τέτοιο τρόπο, ώστε να περιορίζονται τα  ενδεχόμενα εμπόδια και να παρέχονται περισσότερες δυνατότητες πρόσβασης.

7. Η αγορά θα πρέπει να ενθαρρυνθεί για την υιοθέτηση και υποστήριξη της προσβασιμότητας ως ποιοτικού χαρακτηριστικού των προσφερόμενων καθώς και των υπό ανάπτυξη προϊόντων, υπηρεσιών και τεχνολογικών λύσεων.

8. Πέρα από την εξασφάλιση υποδομών και τη στήριξη της τεχνολογικής ανάπτυξης, η η-Ένταξη συνεπάγεται ενεργό συμμετοχή από όλους τους πολίτες, οι οποίοι θα πρέπει να είναι ενήμεροι, πρόθυμοι και σε θέση να συμμετάσχουν πλήρως και να υιοθετήσουν τις νέες δυνατότητες που προσφέρει η Κοινωνία της Πληροφορίας. Η ισότιμη συμμετοχή στην εκπαίδευση, στην απασχόληση, στην επιχειρηματικότητα και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, καθώς και η καθιέρωση κατάλληλων κριτηρίων στις προμήθειες δημόσιων φορέων, μπορούν να δράσουν καταλυτικά για τη δημιουργία μιας ψηφιακά εγγράμματης Ευρώπης. Έμφαση θα πρέπει να δοθεί στην κάλυψη των ειδικών αναγκών και των απαιτήσεων ευπαθών κοινοτήτων χρηστών, όπως άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένα άτομα, κάτοικοι γεωγραφικά απομακρυσμένων περιοχών, μετανάστες, κ.λπ.

9. Οι πολίτες, ως τελικοί χρήστες, θα πρέπει να μπορούν να εκφράζουν τις προτιμήσεις τους και να πραγματοποιούν τις επιλογές τους αναφορικά με την αξιοποίηση των νέων υπηρεσιών της Κοινωνίας της Πληροφορίας (π.χ. επιλογή παρόχου, μέσου διάθεσης, πολυγλωσσικό περιεχόμενο κλπ).


Εν κατακλείδι, το ζήτημα της η-Προσβασιμότητας έχει μακροπρόθεσμες θεσμικές και οργανωτικές παραμέτρους, και απαιτεί αλλαγές στην προσωπική και κοινωνική κουλτούρα, στους θεσμούς και τις κοινωνικές δομές, καθώς και στο ευρύτερο οικονομικό περιβάλλον. Συνεπώς, απαιτείται συνεχής δέσμευση σε όλα τα επίπεδα με περιοδική ανασκόπηση της προόδου και ενδεχόμενου επαναπροσδιορισμού των στόχων. Συγκεκριμένα, οι μελλοντικές ερευνητικές δράσεις θα πρέπει να συμπεριλαμβάνουν εναρμονισμένη προσέγγιση μεταξύ της "Σχεδίασης για Όλους" και των υποστηρικτικών τεχνολογιών. Αυτό θα βοηθήσει την Ευρώπη να αποκτήσει εσωτερική κοινωνική συνοχή, αλλά και να υλοποιήσει τον κοινοτικό στόχο, που είναι η ανάπτυξη ενός περιβάλλοντος που ευνοεί τις ιδιωτικές επενδύσεις και τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, την αύξηση της παραγωγικότητας, τον εκσυγχρονισμό των δημόσιων υπηρεσιών και την παροχή ευκαιριών στον καθένα να συμμετέχει στην παγκόσμια Κοινωνία της Πληροφορίας.