Υ.Α.Π. - Υπηρεσία Ανάπτυξης Πληροφορικής

Greek Dutch English French Italian Russian Spanish

Οντολογίες-Βάσεις Γνώσης

Στις μέρες μας το μέλλον και η επιτυχία ενός οργανισμού ή δημόσιου φορέα καθορίζονται πλέον από την ικανότητά του να αξιοποιεί τον πλέον πολύτιμο πόρο τους: την γνώση. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει τόσο από τον τρόπο εσωτερικής οργάνωσης ενός σύγχρονου οργανισμού, όσο και από τους μηχανισμούς και τις σχέσεις που αναπτύσσει με τα μέλη  μετά οποία συνεργάζεται (π.χ. πολίτες, άλλοι οργανισμοί κτλ).


Δημιουργία οντολογιών και βάσεων γνώσης στο πλαίσιο της αναδυόμενης Κοινωνίας της Γνώσης

Η δημιουργία λοιπόν οντολογιών και βάσεων γνώσεων αποτελεί μια από τις βασικές προτεραιότητες του Δημόσιου τομέα. Μάλιστα τέτοιες βάσεις θα πρέπει για να είναι αποδοτικές να διαχειρίζονται ανάλογα. Εδώ εισάγεται και η έννοια της διαχείρισης γνώσης, ένας όρος που χρησιμοποιείται για τη δημιουργία, την επεξεργασία, καθώς επίσης και τη διάχυση της γνώσης και της τεχνογνωσίας.


Η Γνώση ως Ανταγωνιστικό Πλεονέκτημα

Οι Δημόσιοι Οργανισμοί εκτίθενται σήμερα σε ένα περιβάλλον που, μεταβάλλεται διαρκώς και επηρεάζεται ιδιαίτερα από τεχνολογικές, πολιτικές και επιστημονικές αλλαγές. Οι αγορές αλλάζουν και ο διεθνής ανταγωνισμός εντείνεται. Οι πολίτες καθώς επίσης και οι συνεργαζόμενοι φορείς γίνονται ολοένα και πιο απαιτητικοί σε θέματα που αφορούν στην ποιότητα, την ευελιξία και την ταχύτητα. Οι ανταγωνιστικές απειλές αναπτύσσονται καθημερινά, ενώ η αναγνώριση και η εκμετάλλευση των ευκαιριών αποτελούν κρίσιμο παράγοντα επιτυχίας. Η εποχή όπου οι κανόνες ήταν σταθεροί, η ιεραρχία δομημένη, οι ανταγωνιστές γνωστοί και το μέλλον προβλέψιμο, έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Η απαίτηση για τον Οργανισμό του 21ου αιώνα είναι διπλή: πρέπει να προσαρμόσει το εσωτερικό του περιβάλλον για να αντιμετωπίσει αυτές τις συνθήκες, αλλά και να διαμορφώσει νέες σχέσεις -βασισμένες στην εμπιστοσύνη- με τους πολίτες καθώς επίσης και με τους συνεργαζόμενους φορείς.

Οι ικανότητες και εμπειρίες των στελεχών ενός Οργανισμού, οι δυνατότητες καινοτομίας και δημιουργικότητας, οι βέλτιστες πρακτικές, οι πατέντες, και η γνώση αποτελούν πλέον πολύτιμο πόρο. Αυτό το γνωστικό ενεργητικό (knowledge asset) ενός Οργανισμού είναι το μόνο διατηρήσιμο συγκριτικό του πλεονέκτημα.

Μέχρι πρόσφατα, πολλοί Οργανισμοί λειτουργούσαν επιτυχώς βασισμένες στην ατομική γνώση μερικών βασικών στελεχών τους. Παρότι η εξατομικευμένη γνώση είναι μέγιστης αξίας και αναντικατάστατη, το σύγχρονο επιχειρηματικό περιβάλλον απαιτεί τη πλήρη αξιοποίηση της συλλογικής γνώσης του συνόλου ενός Οργανισμού. Η γνώση βρίσκεται ενσωματωμένη τόσο στις δεξιότητες των στελεχών του Οργανισμού, όσο και στα συστήματα που χρησιμοποιεί (τα χειρόγραφα αλλά κυρίως στα πληροφοριακά συστήματα), στα δίκτυα (είτε άτυπα είτε τυπικά) μεταξύ των στελεχών και στις εσωτερικές λειτουργίες.

Συνεπώς η πρόκληση για το σύγχρονο οργανισμό είναι να αναπτύξει συστηματικούς και μεθοδικούς μηχανισμούς διοίκησης και ανάπτυξης της γνώσης, να εκμεταλλευτεί τις δυνατότητες και να περιορίσει τις ελλείψεις του γνωστικού του ενεργητικού. Την πρόκληση αυτή καλείται να αντιμετωπίσει η σύγχρονη διοικητική πρακτική της διαχείρισης γνώσης (knowledge management).


Οντολογίες, Βάσεις και Διαχείριση Γνώσης

Ο όρος «διαχείριση γνώσης» (knowledge management) χρησιμοποιείται πολλές φορές με ασάφεια, για να περιγράψει ένα μεγάλο αριθμό επιχειρηματικών πρακτικών και προσεγγίσεων που αφορούν στη δημιουργία, στην επεξεργασία, και στη διάχυση γνώσης και τεχνογνωσίας. Πολλοί θεωρητικοί αναλυτές του μάνατζμεντ θεωρούν ότι η φράση «διαχείριση γνώσης» αποτελεί οξύμωρο, στο βαθμό που είναι εξαιρετικά δύσκολη η εφαρμογή τεχνικών και συστημάτων διοίκησης σε κάτι που δεν είναι χειροπιαστό και βρίσκεται κυρίως στη γνώση που έχουν οι άνθρωποι.

Ο στόχος όμως τη σύγχρονης αντιμετώπισης για τη διαχείριση της γνώσης δεν είναι η έμφαση σε μεθόδους διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού – αλλά η δημιουργία εκείνου του περιβάλλοντος που θα διευκολύνει και θα υποστηρίξει με συστηματικό τρόπο τις διαδικασίες ανάπτυξης της γνώσης, με τελικό σκοπό την δημιουργία επιπρόσθετης αξίας.

Η διαχείριση γνώσης σηματοδοτεί μια νέα, ολιστική αντιμετώπιση του κεντρικού ρόλου της γνώσης στο τρόπο εργασίας του σύγχρονου Οργανισμού. Ας σημειωθεί ότι παρότι οι βασικές αρχές της διαχείρισης γνώσης δεν είναι καινούριες, οι σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις στους κλάδους της πληροφορικής και των επικοινωνιών επιτρέπουν τη σαφέστερη οριοθέτηση της διαχείρισης γνώσης.


Διαχείριση Γνώσης στους Δημόσιους Οργανισμούς

Στην κοινωνία της πληροφορίας και της γνώσης στην οποία πλέον ζούμε, συχνά για έναν οργανισμό μετρούν πολύ περισσότερο οι άυλοι πόροι και τα αγαθά. Έτσι, ολοένα περισσότεροι οργανισμοί δίνουν μεγάλη βαρύτητα στη δημιουργία και την ανταλλαγή γνώσης που έχει να κάνει με το αντικείμενό τους. Η Διαχείριση Γνώσης είναι σχετικά καινούργιος τομέας επιχειρηματικής δραστηριότητας. Οι οργανισμοί που επενδύουν σε αυτήν έχουν κυρίως δύο στόχους: τη δημιουργία γνώσης και τη συγκρότηση πληροφοριακών βάσεων, με στόχο να ενισχυθεί η καινοτομία στον Οργανισμό και να αποκτήσουν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα. Δεύτερον, με το να διαχέονται, να μοιράζονται αποτελεσματικά η γνώση και η πληροφορία ανάμεσα στους εργαζομένους, ενισχύονται η ταχύτητα και η αποτελεσματικότητα στις εσωτερικές διαδικασίες. Όπως λέγεται χαρακτηριστικά, η διαχείριση της γνώσης και της πληροφορίας με ηλεκτρονικά εργαλεία επιτρέπει στους Οργανισμούς "να μην ανακαλύπτουν κάθε φορά τον τροχό από την αρχή".

Σύμφωνα με σειρά μελετών, τα πλεονεκτήματα της διαχείρισης γνώσης μπορούν να συνοψισθούν ως εξής:

• Η ενίσχυση της καινοτομίας οδήγησε σε επιτάχυνση της ροής της πληροφορίας εντός του Οργανισμού

• Εξαιτίας του αυξημένου όγκου πληροφοριών, η αποτελεσματική διαχείρισή τους μέσα από κατάλληλα δομημένα δίκτυα και ροές απέκτησε μεγάλη σημασία

• Αυξήθηκε η αίσθηση στο προσωπικό ότι η αξία του Οργανισμού έγκειται κυρίως στο γνωστικό του κεφάλαιο και όχι αποκλειστικά στους οικονομικούς πόρους που διαθέτει

Έτσι, για τους Οργανισμούς που την εφάρμοσαν, η διαχείριση γνώσης δεν έγινε άλλη μια ενδοεταιρική διαδικασία, αλλά αντίθετα ένας νέος τρόπος λειτουργίας, μια νέα αντίληψη για τον τρόπο δουλειάς και τη λειτουργία ενός Οργανισμού στον 21ο αιώνα.